🏥 १. आकस्मिक सेवा विभाग के हो ?

आकस्मिक सेवा विभाग (Emergency Department) भनेको अस्पतालको त्यस्तो विशेष खण्ड हो जहाँ जीवन जोखिममा परेका, दुर्घटनामा परेका, अत्यधिक बिरामी, चोटपटक, हृदयघात, स्ट्रोक, जलन, विष सेवन आदि आकस्मिक अवस्थामा आएका बिरामीको तात्कालिक जाँच, स्थिरीकरण र उपचार गरिन्छ।

यस विभागमा बिरामीलाई तुरुन्त सेवा दिने दक्ष डाक्टर, नर्स, प्राविधिक र सहायक टोली सधैं तयारी अवस्थामा हुन्छन्।

⚙️ २. आकस्मिक विभागका प्रमुख कामहरू

(क) तात्कालिक उपचार (Immediate Care)

• बिरामीको अवस्था तुरुन्त मूल्याङ्कन (Triage system प्रयोग गरेर)।

• श्वास, रक्तसञ्चार र चेतनाको अवस्था अनुसार उपचार सुरु गर्ने।

• जीवनरक्षक औषधि, अक्सिजन, तरल पदार्थ वा अन्य आपत्कालीन उपाय प्रयोग गर्ने।

(ख) ट्रायाज प्रणाली (Triage System)

• बिरामीको गम्भीरता अनुसार प्राथमिकता निर्धारण गर्ने प्रक्रिया।
  उदाहरण:

  • Red Zone: जीवन जोखिममा (तात्कालिक उपचार)

  • Yellow Zone: मध्यम गम्भीर अवस्था

  • Green Zone: सामान्य अवस्था

(ग) दुर्घटना र चोटपटकको उपचार

• सडक दुर्घटना, आगलागी, हड्डी भाँचिने, रगत बग्ने आदि बिरामीको हेरचाह।

• प्राथमिक उपचार र आवश्यक परे अन्य विभागमा रिफर गर्ने।

(घ) आपतकालीन शल्यक्रिया तयारी (Emergency Surgery Prep)

• आकस्मिक अवस्थामा सर्जरीको तयारी गर्ने।

• सर्जन, एनस्थेसिया टोली र अपरेसन थिएटरसँग समन्वय गर्ने।

(ङ) सन्देश र समन्वय

• बिरामीको परिवारलाई जानकारी दिने।

• अस्पतालका अन्य विभाग (ICU, Operation Theatre, Radiology आदि) सँग समन्वय गर्ने।

• पुलिस वा कानुनी निकायसँग पनि आवश्यक परे सम्पर्क राख्ने।

(च) मृत्यु वा कानुनी केस व्यवस्थापन

• मृत्यु भएमा कानुनी प्रक्रिया अनुसार पोस्टमार्टम वा रिपोर्टिङ गर्ने।

• कानुनी (medico-legal) केसको उचित अभिलेख राख्ने।

👩⚕️ ३. यस विभागले कसरी काम गर्छ ? (कार्यप्रणाली)

1. बिरामी आगमन:
   बिरामीलाई स्ट्रेचर वा व्हीलचेयरमा ल्याइन्छ। Reception वा Triage desk मा दर्ता हुन्छ।

2. ट्रायाज (Triage):
   प्रशिक्षित नर्स वा चिकित्सकले अवस्था अनुसार प्राथमिकता निर्धारण गर्छन्।

3. तात्कालिक मूल्याङ्कन र उपचार:

   • Vital signs (BP, pulse, respiration, temperature) मापन।

   • अक्सिजन, इन्जेक्सन, सलाइन वा अन्य आपतकालीन उपाय सुरु।

4. डाक्टरको मूल्याङ्कन:
   ड्युटीमा रहेका Emergency Medical Officer वा Consultant ले परीक्षण गर्छन् र उपचार निर्धारण गर्छन्।

5. आवश्यक परे परीक्षण वा रेफरल:

   • X-ray, ECG, Blood test आदि गरिन्छ।

   • गम्भीर केस ICU वा वार्डमा पठाइन्छ।

6. रिपोर्टिङ र अभिलेख:
   हरेक केसको विवरण दर्ता हुन्छ ताकि भविष्यमा रेकर्ड रहोस्।

🧩 ४. आकस्मिक सेवा विभागको टोली (Emergency Team)

• MDGP/ Emergency Physician / Medical Officer

• Emergency Nurse / Triage Nurse

• Paramedic / Health Assistant

• Ward Helper / Support staff

• Ambulance driver and technician

💡 ५. महत्व

• आकस्मिक विभागले जीवनरक्षा गर्ने पहिलो केन्द्र हो।

• दुर्घटना, रोग, वा विपत्तिमा तुरुन्त उपचार सम्भव बनाउँछ।

• अस्पतालको विश्वास र दक्षता मापन गर्ने मुख्य सूचक यही सेवा हो।